Baza wiedzy o wentylacji

Wentylacja i oddymianie garaży podziemnych | Przepisy, normy i projektowanie

Sprawdź aktualne normy i standardy (PN-EN, ITB, BS) do projektowania systemów oddymiania i wentylacji garaży podziemnych w Polsce w 2025 roku. To kluczowe przepisy dla projektantów i inwestorów, m.in. w zakresie standardów dla samochodów elektrycznych.

Projektowanie systemów oddymiania i wentylacji w garażach podziemnych to kluczowy element bezpieczeństwa każdego nowoczesnego obiektu. Aby zapewnić najwyższy poziom ochrony i zgodność z przepisami, niezbędne jest dogłębne zrozumienie obowiązujących norm i standardów.

Poniższy obszerny poradnik przygotował nasz ekspert od oddymiania i wentylacji garaży.

To kompleksowy przegląd kluczowych regulacji prawnych i wytycznych, które każdy projektant i inwestor musi brać pod uwagę w 2025 roku.

Kliknij poniżej w wybrane zagadnienie, by trafić bezpośrednio do niego.

Wentylacja oddymianie garaży podziemnych przepisy krajowe

Fundamentalną regulacją prawną dla projektowania systemów oddymiania i wentylacji w garażach podziemnych w Polsce jest:

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 9 czerwca 2022 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Przepisy te (Rozdział 8) jasno określają obowiązek stosowania samoczynnych urządzeń oddymiających w konkretnych przypadkach:

• Garaże zamknięte o powierzchni powyżej 1500 m².
• Garaże zamknięte o powierzchni mniejszej niż 1500 m², ale bez bezpośredniego wjazdu lub wyjazdu.

Co więcej, zgodnie z § 270 ust. 1 Rozporządzenia, instalacja wentylacji oddymiającej powinna usuwać dym z intensywnością zapewniającą, że w czasie potrzebnym do ewakuacji ludzi na chronionych przejściach i drogach ewakuacyjnych nie wystąpi zadymienie lub temperatura uniemożliwiające bezpieczną ewakuację. To kluczowy wymóg, który ma bezpośrednie przełożenie na projektowane rozwiązania.

Normy europejskie serii PN-EN 12101

PN-EN 12101 stanowi zbiór kluczowych standardów europejskich dotyczących systemów kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Są one niezwykle istotne w kontekście projektowania garaży:

• PN-EN 12101-6 – norma ta określa wymagania dla systemów różnicowania ciśnienia, które mogą być stosowane w garażach podziemnych. Warto zaznaczyć, że norma została zaktualizowana w 2022 roku i zastąpiona przez dwie nowe normy: PN-EN 12101-6:2022 oraz PN-EN 12101-13:20228.

• PN-EN 12101-10 – definiuje wymagania dla zasilaczy stosowanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Precyzuje również metody badań zasilaczy, aby zapewnić ich niezawodne działanie podczas pożaru.

• PN-EN 12101-7 – reguluje wymagania dotyczące kanałów oddymiających, które muszą spełniać klasy odporności ogniowej E600 S lub EIS.

Norma brytyjska BS 7346-7:2013

BS 7346-7:2013 to najszerzej stosowana zagraniczna regulacja, ceniona przez projektantów i rzeczoznawców. Norma określa zalecenia i wytyczne funkcjonowania systemów usuwania dymu i ciepła z garaży zamkniętych oraz częściowo otwartych. Wyróżnia trzy główne cele systemów oddymiania:

• Usuwanie dymu w czasie pożaru oraz po jego ukończeniu.

• Utworzenie i utrzymanie wolnych od dymu dojść do źródła pożaru dla ekip ratowniczych.

• Ochrona dróg ewakuacyjnych w przestrzeni garażu.

Wytyczne ITB 493/2015

ITB nr 493/2015 „Systemy wentylacji pożarowej garaży. Projektowanie, ocena, odbiór” stanowi kluczowy dokument krajowy. Została opracowana przez Instytut Techniki Budowlanej w 2015 roku w ramach ważnego projektu badawczego. Dokument ten wyróżnia trzy typy systemów wentylacji pożarowej w garażach:

• Przewodowa wentylacja oddymiająca (kanałowa).

• Wentylacja strumieniowa działająca jako system kontroli dymu.

• Wentylacja strumieniowa działająca jako system oczyszczania z dymu.

Norma belgijska NBN S 21-208-2

NBN S 21-208-2 jest rzadziej stosowana w Polsce, ze względu na bardzo wysokie wymagania, warto o niej wspomnieć. Norma wymaga stosowania wentylacji oddymiającej w garażach o powierzchni powyżej 1000 m² i określa restrykcyjne parametry, takie jak minimalna wysokość garażu przy wentylacji kanałowej z systemami gaśniczymi (2,8 m) oraz bez nich (3,8 m).

Aktualne zmiany regulacyjne z 2018 roku

Nowelizacja przepisów z 1 stycznia 2018 r. wprowadziła istotne zmiany w zakresie ochrony przeciwpożarowej garaży, które miały i nadal mają wpływ na projektowanie:

• Obowiązek stosowania samoczynnych urządzeń gaśniczych wodnych w garażach mających więcej niż dwie kondygnacje podziemne lub znajdujących się poniżej drugiej kondygnacji podziemnej.

• Usunięcie możliwości wydłużania przejść ewakuacyjnych o 50% przy zastosowaniu systemu wentylacji oddymiającej strumieniowej.

Wymagania dotyczące wentylacji podstawowej w garażu podziemnym

Oprócz systemów oddymiania, kluczowa jest również wentylacja podstawowa. Zgodnie z § 108 rozporządzenia cytowanego na początku naszego artykułu, garaże podziemne wymagają różnych typów wentylacji w zależności od ich charakterystyki:

• Garaże zamknięte powyżej 10 stanowisk – wentylacja mechaniczna sterowana detektorami CO.

• Garaże z dopuszczalnym parkowaniem pojazdów na LPG – wentylacja sterowana detektorami propanu-butanu.

Standardy dla samochodów elektrycznych

Wraz z rosnącą popularnością elektromobilności, pojawiły się nowe wytyczne i standardy dot. wentylacji i oddymiania garaży z uwzględnieniem samochodów elektrycznych.

Wytyczne CNBOP-PIB z maja 2025 roku określają specjalne wymagania dla garaży przeznaczonych do ładowania samochodów elektrycznych i hybrydowych plug-in. Dokument (płatna publikacja) uwzględnia specyfikę zagrożeń związanych z elektromobilnością i wymaga zastosowania dodatkowych zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Parametry bezpieczeństwa dla ewakuacji

W procesie projektowania systemów oddymiania kluczowe jest spełnienie parametrów bezpieczeństwa, które gwarantują skuteczną ewakuację. Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami, za krytyczne parametry bezpieczeństwa przyjmuje się:

• Zadymienie na wysokości ≤ 1,8 m od posadzki, ograniczające widzialność do 10 m.

• Temperatura powietrza na wysokości ≤ 1,8 m nieprzekraczająca 60°C.

• Temperatura w warstwie podsufitowej na wysokości > 2,5 m nieprzekraczająca 200°C

Projektowanie systemów oddymiania i wentylacji w garażach podziemnych w Polsce wymaga zastosowania kompleksowego podejścia, uwzględniającego zarówno krajowe przepisy prawne, jak i uznane standardy międzynarodowe, z szczególnym uwzględnieniem specyfiki obiektu i rodzaju zagrożeń.

Normy, standardy i przepisy dotyczące prób dymowych

Próby dymowe są kluczowym elementem odbioru i oceny skuteczności systemów oddymiania oraz wentylacji pożarowej w budynkach. Poniżej przedstawiamy zestawienie najważniejszych norm, wytycznych i przepisów wykorzystywanych do oceny skuteczności prób dymowych:

Normy i wytyczne międzynarodowe

• AS 4391—1999 Australian Standard™ Smoke management systems – Hot smoke test: Jedna z najczęściej stosowanych norm do przeprowadzania prób z gorącym dymem, która szczegółowo określa sposób przeprowadzania testów, wymagania dotyczące stanowiska badawczego oraz parametry dymu.

• VDI 6019-1 Niemieckie wytyczne dotyczące testów systemów wentylacji pożarowej: Opisują procedury weryfikacyjne i kryteria oceny skuteczności systemów oddymiania, w tym metody wizualizacji przepływów przy użyciu gorącego dymu.

• RVS 09.02.31 Austriackie wytyczne do prób jakościowych z gorącym dymem: Stosowane głównie w tunelach drogowych, opisują metody testów z wykorzystaniem paliw generujących dym o wysokiej zawartości sadzy.

Wytyczne i normy krajowe (Polska)

• ITB 493/2015 Wytyczne Instytutu Techniki Budowlanej: To dokument szczegółowo opisujący metodykę prowadzenia prób z gorącym dymem w polskich warunkach. Wytyczne te są szeroko stosowane przy odbiorach systemów oddymiania, szczególnie w garażach podziemnych i budynkach wielokondygnacyjnych. Kluczowe elementy oceny skuteczności według ITB 493/2015 to m.in.
  • utrzymanie dymu w warstwie podstropowej przez czas niezbędny do ewakuacji,
  • brak mieszania się powietrza kompensacyjnego z dymem oraz ograniczenie rozprzestrzeniania się dymu,
  • ograniczenie rozprzestrzeniania się dymu do właściwej strefy
  • samoczynne uruchomienie wszystkich elementów systemu w przewidzianej kolejności,
  • brak niepożądanego wpływu wykrycia dymu w innych strefach na działanie systemu w strefie testowanej,
  • Dostępność źródła pożaru dla ekip ratowniczych (w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła).
    

Przepisy techniczno-budowlane i odbiorowe

• Krajowe przepisy techniczno-budowlane: W Polsce obowiązek stosowania urządzeń oddymiających i wentylacji pożarowej wynika z przepisów techniczno-budowlanych, które nakładają na inwestorów wymóg przeprowadzenia prób odbiorowych systemów bezpieczeństwa pożarowego w budynkach wielokondygnacyjnych.

• Procedury odbiorowe: Próby dymowe najczęściej przeprowadza się podczas odbioru końcowego obiektu, zgodnie z dokumentacją projektową oraz wytycznymi ITB 493/2015 lub normą AS 4391—1999. Wyniki prób powinny być dokumentowane i porównywane z wynikami analiz CFD, jeśli takie były prowadzone dla danego obiektu.

Podsumowanie – skuteczność prób dymowych

Do oceny skuteczności prób dymowych wykorzystuje się:

• Normy międzynarodowe (AS 4391—1999, VDI 6019-1, RVS 09.02.31)
• Polskie wytyczne ITB 493/2015
• Krajowe przepisy techniczno-budowlane dotyczące bezpieczeństwa pożarowego

Kryteria skuteczności obejmują m.in.:

• utrzymanie dymu w warstwie podstropowej,
• brak mieszania dymu z powietrzem kompensacyjnym,
• ograniczenie rozprzestrzeniania się dymu,
• poprawne i automatyczne działanie systemu oddymiania.

Wszystkie powyższe dokumenty i normy są podstawą do przeprowadzania i oceny prób dymowych w nowoczesnych systemach bezpieczeństwa pożarowego.

Najczęściej stosowane w Polsce dokumenty normatywne przy analizach CFD oddymiania (stan na 2025 r.)

Projektowanie systemów oddymiania często opiera się na zaawansowanych analizach Computational Fluid Dynamics (CFD). Poniżej przedstawiono tabelę kluczowych norm i wytycznych wykorzystywanych w Polsce do oceny skuteczności oddymiania za pomocą analiz CFD:

Dlaczego właśnie te dokumenty są kluczowe?

Zrozumienie, dlaczego konkretne normy i wytyczne są preferowane w analizach CFD, jest fundamentalne dla każdego profesjonalisty.

• Międzynarodowe serie ISO 16730 i 23932 dostarczają uniwersalnej metodologii V&V (walidacji i weryfikacji) oraz kroków projektowych, które są akceptowane przez PSP i PKN jako merytoryczna podstawa raportu CFD.
• Normy produktowe PN-EN 12101 precyzyjnie definiują parametry urządzeń, które muszą być wiernie odwzorowane w symulacji.
• BS 7346-7 oraz ITB 493/2015 zawierają szczegółowe scenariusze i HRR (Heat Release Rate) dla garaży, a w praktyce są powszechnie cytowane w opiniach rzeczoznawców i decyzjach administracyjnych.
• Wytyczne CNBOP to jedyne polskie wytyczne z konkretnymi progami ciśnień dla klatek schodowych, bezpośrednio odwołujące się do wyników CFD.
• Procedura KG PSP umożliwia formalne przyjęcie analiz CFD jako dowodu równoważnego, pod warunkiem spełnienia wymagań wspomnianych norm.

Minimalna zawartość raportu CFD wymagana przez organy PSP (check-lista 2025)

Aby raport z analizy CFD został pozytywnie zaopiniowany przez organy PSP, musi zawierać szereg kluczowych elementów:

✔️ Dokumentacja V&V modelu zgodna z PN-ISO 16730-1 (opis siatki, czasów kroku, testy porównawcze).
✔️ Definicja scenariuszy pożarowych według ITB 493/2015 lub BS 7346-7 (lokalizacja źródła, HRR, krzywa rozwoju).
✔️ Kryteria akceptacji – temperatury, widzialność, toksyczność, nadciśnienia – odniesione do ISO 23932-1.
✔️ Porównanie wyników z wymaganiami PN-EN 12101 (wydatek, czas opróżniania dymu).
✔️ Wnioski potwierdzające spełnienie § 270 WT lub uzasadniające rozwiązanie zamienne zgodnie z procedurą KG PSP.

Stosowanie powyższych norm i wytycznych umożliwia uzyskanie pozytywnej opinii PSP oraz spełnienie wymagań inwestora i ubezpieczyciela w zakresie bezpieczeństwa pożarowego budynków projektowanych w oparciu o analizy CFD.

Masz projekt garażu podziemnego?
Skontaktuj się z naszym ekspertem:

Łukasz Grzywa

Specjalista ds. oddymiania Brookvent Polska
lgrzywa@brookvent.pl
+48 532 880 465